ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 10 ਨਵੰਬਰ, 2025: ਆਰਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਸਟੀਲ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਨਿਰਯਾਤਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਉੱਚ ਆਯਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਪਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਲਟਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਨੇ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 0.6 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਤਿਆਰ ਸਟੀਲ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 44.7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਧ ਹੈ। ਤਿਆਰ ਸਟੀਲ ਦਾ ਆਯਾਤ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟ ਕੇ 0.5 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ 55.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਨਿਰਯਾਤ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਟੀਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉੱਚ ਤਿਆਰ ਸਟੀਲ ਉਤਪਾਦਨ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ।2025-26 ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਆਯਾਤਕ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਸਟੀਲ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਨਵੀਨਤਮ ਵਪਾਰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਹਾ। ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤਿਆਰ ਸਟੀਲ ਦਾ ਕੁੱਲ ਉਤਪਾਦਨ ਲਗਭਗ 13.4 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਇਸੇ ਮਹੀਨੇ ਨਾਲੋਂ 10 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਧ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਖਪਤ ਵੀ ਵਧ ਕੇ 13.6 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ 4.7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਧ ਹੈ। ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਖਰਚ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਖਪਤ ਦੋਵੇਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਸਟੀਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 14.02 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ 9.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੱਚੇ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਸਟੀਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਮੰਗ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਟੀਲ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗ ਨਿਰਮਾਣ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ-ਅਕਤੂਬਰ 2025 ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੁੱਲ ਤਿਆਰ ਸਟੀਲ ਉਤਪਾਦਨ ਲਗਭਗ 94 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਖਪਤ ਲਗਭਗ 92 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਨੇ ਤਿਆਰ ਸਟੀਲ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ
ਇਸ ਸੱਤ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ ਨਿਰਯਾਤ 3.6 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਗਭਗ 4.2 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਆਯਾਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਆਯਾਤਕ ਰਿਹਾ, ਨਵੀਨਤਮ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਗਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਈ। ਤਿਆਰ ਸਟੀਲ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨਿਰਯਾਤ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ । ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਿਰਯਾਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਗਰਮ-ਰੋਲਡ ਕੋਇਲ, ਕੋਲਡ-ਰੋਲਡ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਗੈਲਵੇਨਾਈਜ਼ਡ ਸ਼ੀਟਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਆਯਾਤ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚੀਨ , ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਰਗੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚ-ਗ੍ਰੇਡ ਫਲੈਟ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਟੀਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਟੀਲ ਸਮਰੱਥਾ ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟੀਲ ਨੀਤੀ 2017 ਦੇ ਤਹਿਤ ਘਰੇਲੂ ਸਟੀਲ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ 2030 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਨੀਤੀ ਆਯਾਤ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਮੁੱਲ-ਵਰਧਿਤ ਸਟੀਲ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਟਾਟਾ ਸਟੀਲ, ਜੇਐਸਡਬਲਯੂ ਸਟੀਲ, ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਟਿਡ (ਸੇਲ) ਸਮੇਤ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਨੇ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਟੀਲ ਦੀ ਖਪਤ ਲਗਭਗ 87 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 230 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਖਪਤ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ, ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੀਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤਿਆਰ ਸਟੀਲ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਨਿਰਯਾਤਕ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲੀ ਉੱਚ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਆਯਾਤ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਸਟੀਲ ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਲਚਕਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਧਦੀ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਮੰਗ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਨਵੀਨਤਮ ਅੰਕੜੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਸਮੀਖਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨਗੇ। – ਸਮੱਗਰੀ ਸਿੰਡੀਕੇਸ਼ਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ।