ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੱਧੀਆਂ ਯਾਤਰੀ ਉਡਾਣਾਂ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ 2020 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਸੰਪਰਕ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲਾ ਅਜਿਹਾ ਕਦਮ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਆਪਣੀ ਵਿਵਾਦਤ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੂਟਨੀਤਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਚੀਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਵਾਂਗ ਯੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਲਿਆ ਗਿਆ , ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ, ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਐਸ. ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਜੀਤ ਡੋਭਾਲ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਰਚਨਾਤਮਕ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੱਧੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਫੌਜੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਅੱਤਲ ਰਹੀਆਂ। ਨਵੀਨਤਮ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਹਵਾਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਸੇ ਪੱਕੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ।
ਹਵਾਈ ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਪਹਾੜੀ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਰਹੱਦੀ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ: ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਲਿਪੁਲੇਖ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਪਕੀ ਲਾ ਅਤੇ ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ ਨਾਥੂ ਲਾ। ਇਹ ਰਸਤੇ ਪਹਿਲਾਂ 2020 ਵਿੱਚ ਘਾਤਕ ਗਲਵਾਨ ਘਾਟੀ ਝੜਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਤਣਾਅ ਆਇਆ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਸੈਲਾਨੀਆਂ, ਵਪਾਰਕ ਯਾਤਰੀਆਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਵੀਜ਼ਾ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੌਖਾ ਕਰਨਗੇ। ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਦਮ ਵਿੱਚ, ਦੋਵਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ 2026 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਕੈਲਾਸ਼ ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਝੀਲ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਭਾਰਤੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ।
ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਆਰਥਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦੀ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਚਲਾਕ ਕੂਟਨੀਤਕ ਹੁਨਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਰਣਨੀਤਕ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ‘ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹੁੰਚ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਹੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਵਾਰਤਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਵਫ਼ਦ ਨਾਲ ਢਾਂਚਾਗਤ ਅਤੇ ਟੀਚਾ-ਅਧਾਰਿਤ ਚਰਚਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੁਵੱਲੇ ਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਮੋਦੀ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਧਿਆਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੀ।
ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਮੌਜੂਦਾ ਕੂਟਨੀਤਕ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਵੇਂ ਕਾਰਜ ਸਮੂਹ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਮੂਹ ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦੇ ਪੂਰਬੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਹੱਲਾਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਗੇ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਦੌਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤਿਆਨਜਿਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਘਾਈ ਸਹਿਯੋਗ ਸੰਗਠਨ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਮੋਦੀ ਦੇ ਚੀਨ ਦੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਹ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰਾ ਹੋਵੇਗਾ , ਜੋ ਕਿ ਨਵੀਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਤੀ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਮ ਸਬੰਧਾਂ ਵੱਲ ਇੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਵਾਂਗ ਯੀ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧ ਹੁਣ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਅਨੁਮਾਨਤ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੱਧੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਇੱਕ ਠੋਸ ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। – ਮੇਨਾ ਨਿਊਜ਼ਵਾਇਰ ਨਿਊਜ਼ ਡੈਸਕ ਦੁਆਰਾ ।